شنبه ۵ فروردين ۱۳۹۶,Mar 25 2017
عضویت در خبرنامه

یادداشت:

راه های حضور قلب در نماز کدام است؟

۲۵ تير ۱۳۹۳ - ۲۲:۴۲:۲۹ کد مطلب: 529


مطلبی که در اینجا مشاهده می کنید توسط خانم سیده آذر کاظمی، از مخاطبان ارسن نیوز برای ما ارسال شده است که ضمن تشکر از ایشان به مخاطبان عزیز ارائه می شود:

 

مقصود از حضور قلب، آن است كه دل، از غير ياد خدا خالى باشد و توجه قلبى انسان به اذكار و كارهايى باشد كه در نماز انجام مى دهد نه اين كه عملى يا ذكرى را انجام دهد و فكرش به جاى ديگرى مشغول باشد. شكى نيست كه اين حضور موجب كمال و قبولى نماز در پيشگاه خداوند مى شود. از اين رو، كسى كه عظمت پروردگار و آفريننده هستى را باور دارد و به رحمت گسترده او اميدوار است، بايد حريم دستورهاى الهى را بزرگ بشمارد و از كوتاهى خود در برابر عظمت پروردگار، شرمسار باشد; اگر چه همه اعمالش را در حدّ كمال انجام داده باشد. كسى كه در تمام لحظات عمر خود از اين ويژگى برخوردار است، هرگز نبايد هنگام اشتغال به نماز، خاطرش آشفته باشد و به جاى راز و نياز، به افكار پراكنده، خود را مشغول سازد. از اين رو، بهترين راه ايجاد حضور قلب و توجه خاطر، مبارزه جدّى با هجوم افكار پراكنده و آشفته است. براى دفع هجوم اين افكار و اوهام، راهى جز برطرف ساختن انگيزه هاى آنها نيست. بهر حال براى حصول حضور قلب، بايستى علل و اسباب آن را يافت و موانع آن را از بين برد.
علل و انگيزه هاى هجوم افكار دو نوع است: 1ـ خارجى، 2ـ داخلى.

 

عوامل خارجى پراكندگى افكار
امور خارجى مانند شنيدنى هايى كه به گوش مى رسد و يا ديدنى هايى كه در برابر ديده ظاهر مى شود و افكار انسان را به سوى خود جذب مى كنند و او را از چيزى به چيزى و از شاخه اى به شاخه اى ديگر سوق مى دهند. از اين رو، كسانى كه اراده قوى و همّت عالى داشته باشند، در برابر هجوم اين افكار چون كوه مى ايستند و دستخوش اوهام نمى شوند، ولى از آنجا كه بيشتر مردم، از داشتن چنين اراده و همتى محروم هستند، با اوهام و افكارى روبرو مى شوند و نمى توانند نيروى خيال خود را در يك جا متمركز كنند. براى مبارزه با هجوم اين افكار، بايد اسباب وانگيزه هاى آن را از بين برد. راه هاى مبارزه با آن عبارت است از:
1ـ دور كردن آنچه فكر انسان را مشغول مى كند، از جلو چشم و مكان نماز;
2ـ پرهيز از نماز خواندن در خيابان ها و معابر عمومى و جاهايى كه در معرض ديد قرار دارد;
3ـ پرهيز از نگاه كردن به اطراف;
4ـ نگريستن در حال قيام، به محل سجده;
5 ـ از همه مهم تر توجه به كسى كه در مقابل او قرار گرفته و تجسم عظمت معبود و كوچكى او.


عوامل داخلى پراكندگى افكار
علل داخلى پراكندگى افكار، از علل خارجى آن خطرناك تر است، از اين رو مبارزه با آن نيز سخت تر است زيرا كسى كه افكارش، دستخوش امواج شده و مرغ افكارش هر لحظه از شاخه اى به شاخه ديگر مى پرد و پيوسته در حال اضطراب به سر مى برد، افكارش در يك نقطه تمركز پيدا نمى كند.
براى مبارزه با پراكندگى افكار، راه هاى مناسب عبارت است از:
1ـ نمازگزار خود را به فهم معناى اذكار نماز وادار كند، تا معناى دقيق هر مطلبى كه به زبان مى راند، بفهمد و انديشه خود را به آن مشغول سازد، تا افكار پراكنده، در دلش جاى نگيرد;
2ـ پيش از تكبير، آخرت را ياد كند و ايستادن در عرصه هاى محشر و موقف حساب و كتاب را به يادآورد آنگاه وارد نماز شود و اجازه ندهد كه چيز ديگرى وارد قلب او شود;
3ـ درباره مسايلى كه قلب او را مشغول مى كند، نيك بينديشد، تا بتواند بفهمد همه آنها مانع كمال اوست;
4ـ اگر راه هاى ياد شده براى پاره اى از افراد كه خواسته هاى نفسانى بسيار نيرومندى دارند، مؤثر واقع نشود، راه اساسى، آن است كه ريشه شهوات از دل كنده شود; زيرا سبب اصلى همه اين پراكندگى افكار و تهاجم اوهام، يك چيز بيشتر نيست و آن حب دنياست. محبّت دنيا، سرسلسله همه گناهان است و كسى كه دلش را به محبّت دنيا مشغول ساخته و تمام توجهش به مال و منال است دنيا را براى دنيا مى خواهد و هرگز نمى تواند لذّت مناجات را درك كند.
5 ـ درك عظمت و هيبت خدا، سبب حضور قلب مى شود، در اين خصوص امام صادق(عليه السلام) مى فرمايد: «وقتى كه حضرت على(عليه السلام) براى اقامه نماز مى ايستاد و مى فرمود: وَجَّهْتُ وَجْهيَ للذي فَطَر السَّمواتِ وَ الأَرضِ... رنگ چهره مباركش دگرگون مى شد، به گونه اى كه اين حالت از چهره او نمايان بود». مقصود از آيه مذكور، آن است كه بايد صورت، دل و عقل خويش را با تمام وجود، به سوى خداوند نمود بنابراين، نبايد احترام مالك دنيا و آخرت، در نزد انسان از حرمت پادشاهانى كه در اين دنيا از بندگان او هستند، كمتر باشد لذا در برابر عظمت خداوند، بايد مؤدب ايستاد و سپس اذكار نماز را كه سخن مقدس خداوند است، به نيابت از او تلاوت نمود. و نيز در نماز، سالك بايد توجه داشته باشد كه خداوند بزرگ به او روى آورده و سخن پاكش را از زبان او مى شنود.


1. حضور قلب در عبادت
حضور قلب در عبادت نيز داراى مراتبى است.
الف) حضور قلب در عبادت، به طور اجمال يعنى اين كه هر عبادتى كه انجام مى شود; خواه طهارت مثل وضو و غسل، و خواه نماز و روزه و حج و...، در همه اين امور، انسان به طور اجمال متوجه باشد كه معبود خود را ثنا مى گويد، گرچه خود نمى داند كه چه ثنا و چه اسمى از اسامى حق را مى خواند. مرحوم شاه آبادى استاد عرفان حضرت امام خمينى(رحمه الله)، درباره اين گونه عبادت نمودن چنين مثال مى زند: فردى قصيده اى در مدح كسى مى سرايد و به طفلى كه معناى آن را نمى فهمد مى دهد، تا در محضر او بخواند; البته به طفل مى فهماند كه اين قصيده در مدح فلان شخص است، در اين صورت آن طفل، به طور اجمال مى داند كه با اين اشعار، ثناى آن شخص را مى گويد، گرچه كيفيت آن را نمى داند. ما نيز كه طفل ثنا خوان حق هستيم، و نمى دانيم كه اين عبادات را چه اسرارى است، و هر يك از اوضاع الهيه با چه نامى از اسامى او ارتباط دارد و به چه كيفيت ثناى حق است، دست كم اين اندازه بايد ملتفت باشيم كه هر يك از آنها، ثناى كامل مطلق است، كه خود ذات مقدس، در اين اوضاع خود را بدان ثنا فرموده و ما را نيز امر فرموده كه در پيشگاه مقدسش اين گونه ثنا گوييم.
ب) از ديگر مراتب حضور قلب در عبادت، آن است كه همان مرتبه قبلى به طور كامل و به تفصيل انجام شود; البته اين مرتبه كامله، جز براى اولياى الهى امكان پذير نيست، گرچه برخى از مراتب پايين آن، براى ديگران حاصل مى شود، مثل اين كه معانى الفاظ را به خوبى درك نمايند و در نماز متوجه آن باشند.
ج) مرتبه ديگر، آن است كه اسرار عبادات به قدر امكان فهميده شود. اهل معرفت، تا اندازه اى اسرار نماز و ساير عبادات را بيان كرده اند.


2. حضور قلب با شناخت و توجه به معبود
بدين معنا كه در تجليات افعالى حضور قلب پيدا كند يعنى اين كه شخص عابد و نمازگزار، از نظر علمى و برهانى بداند كه تمام مراتب هستى، پرتو فيض تجلّى ذات اقدس الهى مى باشد و از عالم طبيعت گرفته تا سرچشمه ملكوت، به يك نحو در پيشگاه مقدسش حاضراند. آنگاه شخص عابد، مى فهمد كه خود و عبادت، علم، اراده، قلب و حركاتش و ظاهر و باطن همه چيز، در پيش مقدس او حاضراند.

 

انتهای پیام/224224









ناشناس
۱۳۹۵/۶/۱ ۹:۲۹

حالو کوعکس مو که ندیدیم نکنه با اعتراض به جای یه دلسوز اسلام جمع ش کردن خانم های محترم باید در رسانه ها واجتماعات عمومی دقت زیاد داشته باشن اون هم تو محیط کوچیک دشمن دار

پاسخ به این نظر
نام:                       

پست الکترونیک:  
نظر شما:  
راه های حضور قلب در نماز کدام است؟